Brojno stanje
Bosanskohercegovačka dijaspora u Kraljevini Norveškoj je relativno mlada i većinom nastala od izbjeglih bh. građana nakon izbijanja ratnih sukoba na prostoru bivše SFRJ i Bosne i Hercegovine. Prema zvaničnim podacima, u Norveškoj trenutno boravi oko 15.500 bh. iseljenika, a boravak su uglavnom rješavali po osnovu statusa izbjeglica, azila ili zahtjeva za spajanje porodica. Prije ovog talasa izbjeglica, veoma mali broj iseljenika iz Bosne i Hercegovine je boravio u Norveškoj, a razlog je bio jako restriktivna politika i regulisano useljavanje u ovu nordijsku zemlju, odnosno, uvođenje ograničenja useljavanja
još od 1975. godine. Procedure nisu dozvoljavale strancima opštu slobodu ulaska u Norvešku kako bi se nastanili i radili, tako i sada jedino državljanima nordijskih zemalja za ulazak u Norvešku nisu potrebne boravišne ili radne dozvole. Posebni propisi se primjenjuju i na državljane koji dolaze u okviru sporazuma Evropsko ekonomsko područje (EEA – European Economic Area).
Zakonski osnov da neko podnese zahtjev za boravišnu i radnu dozvolu regulisan je Imigracionim zakonom (Immigration Act) iz 1988. godine i Imigracijskim odredbama (Immigration Regulations) iz 1990. godine. Iseljenici iz BiH su imali poseban tretman, jer su svoj status, uglavnom, rješavali na osnovu Konvencija o zaštiti izbjeglica i međunarodnih kodeksa humanitarnog zbrinjavanja. Manji dio je status rješavao traženjem azila, a azil u Norveškoj mogu dobiti samo osobe za koje se utvrdi da opravdano strahuju od progona zbog pripadnosti nekoj rasi, vjeri, nacionalnosti, socijalnoj skupini ili zbog
političkog stava. Socijalni i ekonomski problemi se ne uzimaju u obzir u svrhu odobrenja azila ili boravišne dozvole. Zbog velikog priliva azilanata sa prostora bivše Jugoslavije u Norvešku, norveške imigracione vlasti ustanovile su posebnu proceduru kako bi osigurale brzo rješavanje svakog zahtjeva. Azilanti za koje se ustanovi da su njihovi zahtjevi neosnovani, odmah se vraćaju u zemlju iz koje su došli.
U Oslu je 2005. godine potpisan bilateralni Sporazum o readmisiji vlastitih državljana i državljana trećih zemalja između Kraljevine Norveške i Bosne i Hercegovine. To je i prvi bilateralni sporazum potpisan između ove dvije države. Prema posljednjim podacima, u Norveškoj boravi oko 15.500 bh. iseljenika, većina ih je regulisala stalni boravak i ima radne dozvole, a veliki broj je uzeo i norveško državljanstvo.

Status
Kako je rečeno, iseljenici iz BiH su imali posebne pogodnosti prilikom rješavanja svog statusa jer su ga uglavnom rješavali po osnovu Konvencije o zaštiti izbjeglica i po osnovu humanitarnih i socijalnih prava koja se odnose na izbjeglice. Propisi decidno regulišu ko može podnijeti zahtjev za radnu dozvolu, a to je u slijedećim slučajevima: studenti koji su primljeni na registrovanu obrazovnu instituciju, osobe koje se smatraju stručnjacima iz nekog područja nauke i umjetnosti, sezonski radnici, bliski članovi porodice (supružnici i
djeca), osobe koje trebaju zaštitu (izbjeglice / azilanti) i osobe koje u okviru međunarodne saradnje i razmjene pohađaju seminare ili specijalističke kurseve.
Useljenici u Norvešku imaju zakonsku obavezu da obuku iz norveškog jezika i društvenog uređenja moraju završiti u toku prve tri godine boravka u Norveškoj, to je jedan od uslova i prilikom traženja državljanstva Norveške.
Svim useljenicima, pa tako i bosanskohercegovačkim, pruža se niz mogućnosti školovanja i stručnog usavršavanja na različitim nivoima što im se nudi na četiri univerziteta, šest specijalizovanih univerzitetskih institucija, dvadeset šest univerzitetskih koledža, dvije akademije umjetnosti i veliki broj privatnih obrazovnih ustanova. Imigranti i izbjeglice mogu dobiti norveško državljanstvo nakon podnošenja zahtjeva Direktoratu za imigraciju. Podnosioc zahtjeva za državljanstvo mora ispunjavati sljedeće uslove: treba imati najmanje 18 godina, stalnu dozvolu boravka u Norveškoj za posljednjih sedam godina, potvrdu o nekažnjavanju i ne smije imati veće dugove u plaćanju doprinosa i poreza. Zakon dozvoljava iznimke od navedenih uslova u slučaju da je osoba prethodno
bila norveški državljanin, bila u braku s norveškim državljaninom/državljankom, te u još nekim iznimnim slučajevima.

Organizovanost
Većina iseljenika iz Bosne i Hercegovine u Kraljevini Norveškoj okupljena je u petnaestak udruženja i klubova sa bosanskohercegovačkim. predznakom. U 2002. godini je registrovan Savez udruženja građana BiH u Norveškoj kao krovna organizacija klubova i udruženja bh. građana u Norveškoj. Cilj Saveza je okupljanje bh. iseljenika i predstavljanje članica u okviru Svjetskog saveza dijaspore Bosna i Hercegovina (SSD BiH), zastupanje zajedničkih interesa kod vlasti i institucija u Norveškoj i BiH, jačanje ugleda BiH, kao i unaprjeđnje
kulturnih i drugih veza BiH i Kraljevine Norveške. Programskim sadržajem sva udruženja su opredijeljena za očuvanje nacionalnog i kulturnog identiteta, posebno očuvanje i njegovanje maternjeg jezika, bh. kulture, običaja i tradicije bh. naroda i njihovo prenošenje na mlađe generacije. Svoju aktivnost konkretno realizuju kroz organizovanje kulturnih i sportskih manifestacija, festivala, takmičenja, zabava, izložbi, književnih večeri, kurseva, seminara i predavanja.
U saradnji sa norveškim bibliotekama, Savez udruženja građana BiH se angažovao na pribavljanju knjiga na bosanskom jeziku za učenike osnovnih škola, a aktivno je učestvovao i u organizaciji seminara za nastavnike maternjeg jezika.
U okviru sportskih aktivnosti, Savez organizuje turnir u malom fudbalu na nivou Norveške u Drammenu, gdje učestvuje desetak ekipa s osnovnim ciljem druženja i zbližavanja mladih, kao i formiranja ekipe koja predstavlja Savez na Svjetskom prvenstvu u malom fudbalu dijaspore BiH, koje već tradicionalno organizuje SSD BiH.

U saradnji sa SSD BiH, Savez udruženja građana BiH osnovao je prvi bh. biznis klub u Norveškoj, a putem udruženja ostvaruje značajne rezultate i na humanitarnom planu i do sada je realizovao niz uspješnih humanitarnih akcija.
Slično kao i u drugim zemljama i u Norveškoj dobar dio iseljenika nije angažovan u udruženjima, ali su pokazali spremnost za saradnju sa državnim i drugim institucijama Bosne i Hercegovine. U udruženjima i klubovima sa bh. predznakom većinu članstva čine Bošnjaci, a u znatno manjem broju Srbi i Hrvati.

Dopunsko obrazovanje
Procjena je da u Norveškoj ima oko 2.800 djece osnovnog i srednjoškolskog uzrasta. Djeca naših iseljenika pohađaju redovne osnovne i srednje škole i u okviru redovnog školovanja obezbijeđeno im je i učenje maternjeg jezika. Roditelji odlučuju, zajedno sa učiteljem, da li će učenik koristiti norveški kao glavni ili kao sporedni jezik. U toku školovanja učenik može da pređe sa nastave norveškog kao drugog jezika na regularnu nastavu norveškog.
Ukoliko je to potrebno, učenicima se ponekad može ponuditi nastava na maternjem jeziku i iz drugih predmeta. Učenik je tada u odjeljenju sa predmetnim nastavnikom i nastavnikom maternjeg jezika, pa dobija prijevod na maternji jezik. Učenicima koji imaju problema sa govorom, čitanjem i pisanjem na norveškom, može biti odobrena nastava maternjeg jezika i u zadnja tri razreda osnovne škole (ungdomsskolen). Nastava maternjeg jezika mora da
bude dodatak punom broju časova redovne nastave u osnovnoj školi. Ova nastava može da se odvija i u nekoj drugoj školi, ne u onoj u koju učenik ide.
Dakle, postoje različite mogućnosti i date su na slobodan izbor roditeljima i učenicima, tako da iz tih razloga u Norveškoj nisu organizovane dopunske škole za djecu bh. iseljenika za nastavu iz nacionalne grupe predmeta.

Informisanje
U Norveškoj iseljenici imaju mogućnost da redovno prate i čitaju štampu iz BiH, prate satelitski program BHT1, kao i programe drugih TV kuća koji se emituju putem satelita, dok su im putem interneta dostupni svi elektronski i štampani mediji kao i mnogobrojni web portali na bosanskom, hrvatskom i srpskom jeziku.
Od štampanih medija u Norveškoj izlazi ''Glas BiH'', a već više godina se izdaje i list ''Bosanska pošta'' (http://www.bosniskpost.no) koji čitaju iseljenici iz BiH širom Skandinavije tako da ima regionalni karakter i zauzima značajno mjesto u informisanju bh. iseljenika.
Od listova koji se izdaju u BiH izdanje ''Oslobođenja'' za Evropu ima najširu dopisničku i prodajnu mrežu tako da se i najčešće čita u iseljeništvu.

plbih.org