Brojno stanje
Iseljavanja sa područja Bosne i Hercegovine u Australiju traju više od jednog vijeka. Prva iseljavanja zabilježena su u sklopu organizovanih iseljavanja u prekookeanske zemlje krajem XIX i XX vijeka kojim je manjim dijelom obuhvaćena Australija kao useljenička zemlja. Glavni uzroci iseljavanja su bili ekonomski, jer su uslovi života većine stanovništva bili sve teži, te društveno-politički s obzirom na aneksiju BiH od strane Austro-Ugarske.
Između dva svjetska rata, radi teških uslova života i ekonomskih motiva, nastavljeno je iseljavanje koje dobija na značaju nakon donošenja imigracionih propisa u SAD kojima se uvodi kvota za emigrante što je direktno uticalo na veće useljavanje u Australiju.
Nakon Drugog svjetskog rata pa do 1965. godine, najviše iz političkih razloga, u Australiju je iselio veliki broj raseljenih osoba, ratnih zarobljenika, ljudi koji su prisilno upućeni na rad u Njemačku, veliki broj izbjeglica i onih koji su pobjegli, a koji nisu htjeli da se vrate, budući da su bili protiv režima novouspostavljene vlasti.
Sredinom šezdesetih godina, kao posljedica velike potražnje za radnom snagom, privreda zapadnih zemalja s jedne strane, a s druge strane, proces liberalizacije i otvaranja granica tadašnje države, značajan je odlazak sa prostora BiH u Australiju kao ekonomske imigracije. Ovaj talas iseljavanja podržan je tadašnjom državnom politikom, a na početku šezdesetih godina čak i podstican. Razlog za to bila je potreba za ublažavanjem problema nezaposlenosti, te potreba države za deviznim doznakama iz inostranstva.
Početak posljednje decenije dvadesetog vijeka označava i početak najvećeg talasa iseljavanja iz Bosne i Hercegovine, koji je jednim dijelom obuhvatio i iseljavanja u Australiju. Iseljavanje uslovljavaju, osim ekonomske pobude, nacionalne i vjerske tenzije, rat i posljedice rata od 1992. do 1995. godine na prostorima Bosne i Hercegovine.
Podsticaj i pomoć međunarodnih faktora u toku i poslije rata u rješavanju problema izbjeglica, žrtava ratnih dešavanja i spajanja porodica doprinijeli su još većem iseljavanju iz Bosne i Hercegovine.
Prema zvaničnim podacima dobivenim od nadležnih organa, u Australiji živi 24.998 bh. građana. Podaci su prikupljeni putem ambasade Bosne i Hercegovine, a odnose se najvećim dijelom na bh. dijasporu nastalu kao posljedica ratnih dešavanja 1992-1995. godine.
Međutim, broj bh. iseljenika u Australiji je znatno veći što potvrđuje činjenica da je prilikom popisa stanovništva u Australiji napravljeno nekoliko propusta zbog čega je veliki broj listića zbog elektronske obrade podataka proglašen nevažećim, tako da značajan broj bh. iseljenika nije ubrojan u konačan rezultat.
Federalni biro za statistiku Australije objavio je 2006. godine posebne podatke koji se odnose na Bosnu i Hercegovinu. U Australiji živi 24.635 osoba rođenih u Bosni i Hercegovini, a od ovog broja 12.345 su muškarci, a 12.290 žene. Najveći priliv iz Bosne i Hercegovine dogodio se od 1990. do 1999. godine kada ih je pristiglo 15.412. Sljedeći talas, znatno manji, dogodio se od 2000. do 2005. godine kada je pristiglo 4.106. osoba.
Uglavnom su svi bh useljenici prihvatili australsko državljanstvo izuzev njih 1.725. Najveći broj useljenika rođenih u BiH kod kuće govori bosanskim jezikom - njih 11.487, srpskim govori 5.997, hrvatskim 4.302, engleskim 1.223, dok se njih 910 izjasnilo da u kući govori srpsko-hrvatskim jezikom (u ovu cifru ulaze i oni koji su taj jezik nazvali jugoslovenskim). Njih 1.162 nikako ne govori engleski jezik, 5.040 ga ne zna dobro, 7.162 misli da engleski govori dobro, dok njih 9.772 smatra da ga govori vrlo dobro. Prema informacijama dobivenim od Ambasade Bosne i Hercegovine, nema preciznih podataka o broju bh. građana u Australiji, ali se procjenjuje da je riječ o oko 50.000 osoba.
Veliki broj bh. iseljenika u Australiji se potpuno integrisao u australsko društvo koje pruža socijalnu sigurnost, velike mogućnosti za sve koji žele da rade, a još veće za ono koji žele da se školuju i dalje edukuju.
Specifičnost bh. dijaspore u Australiji je da je čini ekonomska emigracija iz sedamdesetih godina 20. vijeka i novija emigracija nastala za vrijeme i nakon rata devedesetih godina 20. vijeka.

Status
Status bh. građana u Australiji se može ocijeniti zadovoljavajućim. Odmah po dobijanju useljeničke vize stiču sva prava koja imaju australski državljani, osim prava da glasaju.
Prema istraživanjima Vijeća bosanskohercegovačkih organizacija Australije, oko 75 posto bh. iseljenika čine porodični ljudi, a 90 posto porodica ima djecu. Više od 40 posto bh. iseljenika je zaposleno od koji je 85 posto zadovoljno poslom koji radi. Više od 50 posto prima neki od vidova pomoći tako da su bh. iseljenici zbrinuti finansijski i stambeno. Bh. iseljenici podržavaju ličnim angažovanjem i materijalno različite programe i projekte bh. zajednica, a najbolji primjer je zgrada Ambasade BiH u Kanberi koju su bh. iseljenici izgradili vlastitim doprinosima i dali je na korištenje državi BiH.
Australsko državljanstvo se može dobiti ako useljenik živi u Australiji neprekidno dvije godine. Zahtjev za australsko državljanstvo moguće je podnijeti nakon 18 mjeseci provedenih u Australiji, tako da zajedno sa kompletnom procedurom prijem u državljanstvo traje dvije godine. Iako australski pravni sistem ne poznaje institut dvojnog državljanstva sticanje državljanstva Australije nije uslovljeno odricanjem državljanstva Bosne i Hercegovine, tako da u praksi bh. državljani koji steknu australsko državljanstvo zadržavaju i bh državljanstvo, ali prilikom putovanja van granica Australije koriste australski pasoš. Za useljenike koji su stalni stanovnici Australije, a koji nisu primili australsko državljanstvo, a koji planiraju privremeno napusti Australiju i žele se vratiti u Australiju, potrebna je Resident Return Visa (residentna povratna viza).
Prema podacima Ambasade BiH u Australiji, 80 posto građana porijeklom iz BiH
posjeduje australsko državljanstvo.

Najznačajnije organizacije i udruženja Bosanskohercegovačka i bošnjačka udruženja
1. Vijeće bh. organizacija Australije
2. Bosanskohercegovačka zajednica u Geelongu, Geelong
3. Bosanskohercegovački kulturni centar, Pert
4. Bosanskohercegovački informacioni socijalni centar, Lidkomb
5. Udruženje Bošnjaka Australije, Melburn
6. Bošnjački islamski centar, Brizbejn
7. Bošnjačko udruženje Južne Australije, Adelaid
8. Australijsko-bosanska islamska zajednica, Sidnej, Geelong

Dopunsko obrazovanje
U Australiji postoji dopunska nastava na jezicima naroda Bosne i Hercegovine u pet od šest australijskih država. Australija je prva država u svijetu koja je 1993. godine priznala službene jezike BiH. Bosanski, hrvatski i srpski jezik postali su sastavni dio redovnog školskog programa u državnim školama u Australiji, a u državi Viktorija nastava se na ovaj način neprekidno odvija od 1994. godine. Tokom dvanaest godina redovnog školovanja kao jedan od predmeta predviđen je bosanski, srpski ili hrvatski jezik, te dodatno data mogućnost izbora maternjeg jezika kao izbornog predmeta koji se posebno pohađa zadnje
dvije godine školovanja. Tako je u 2006. godini, nakon 12 godina pohađanja dopunske nastave prvi put 58 maturanta uspješno položilo završni ispit, pismeni i usmeni ispit iz bosanskog kao stranog jezika čime se bosanski jezik kao predmet tretirao po istoj važnosti kao drugi predmeti, odnosno jezici.
Osim mogućnosti učenja maternjeg jezika u redovnim australskim školama, uz pomoć Vlade Australije dopunska nastava na maternjem jeziku za djecu iz BiH organizovana je u svim zajednicama bh. iseljenika, a izvodi se u sklopu državnih škola ili u sklopu bh. zajednica u 17 škola, sa ukupno 775 polaznika na bosanskom jeziku. Podatke o broju polaznika ove nastave na srpskom i hrvatskom jeziku nisu dostavila diplomatskokonzularna predstavništava BiH u Australiji. Ukupan broj učenika koji je pohađao dopunsku nastavu 2004. godine je 415, 2005. godine 617, a 2006. godine 775 učenika. U bolje organizovanim zajednicama i klubovma postoji želja da nastavom bude obuhvaćen veći broj djece, dok se u manje organizovanim zajednicama interesovanje roditelja
izgubilo. Podučavanje vrše uglavnom roditelji i rođaci koji imaju nastavno obrazovanje stečeno u Bosne i Hercegovini.
Dopunska nastava na srpskom i hrvatskom jeziku organizovana je pri srpskim i hrvatskim udruženjima u Australiji u Melburnu, Geelongu, Pertu i Sidneju. Nastava se odvija prema nastavnom planu i programu Hrvatske i Srbije i Crne Gore. Nastava se organizuje uglavnom subotom. Osim toga, u organizaciji iseljeničkih organizacija redovno se organizuju i ljetne škole maternjeg jezika.
Osim ovih mogućnosti, organizovana je i nastava na maternjem jeziku pri vjerskim zajednicama bh. naroda u Australiji. Sve ove vidove dopunske nastave, kao i učenja maternjeg jezika podržava i finansijski pomaže vlada Australije.

Informisanje
Informisanje bh. iseljenika na maternjem jeziku se vrši putem radio stanica, štampanih medija i interneta, odnosno web stranica bh. institucija, bh. medija i iseljeničkih organizacija u Australiji. Širom Australije uspostavljen je radio program na službenim jezicima naroda BiH, a na najvišem nivou u Australiji informisanje se redovno odvija putem SBS-a, kao posebnog radio servisa koji emituje program na više od 60 jezika.
Program finansira država i uređuju ga profesionalni novinari. SBS emituje program po jedan sat sedmično na bosanskom, srpskom i hrvatskom jeziku. Također, kao najveća etnička zajednica radio stanica Radio 3zzz emituje program na hrvatskom pet puta po jedan sat u sedmici, na bosanskom tri puta sedmično po jedan sat i dva puta sedmično po jedan sat na srpskom jeziku. Postoje i radio programi na nižem nivou, lokalne radio stanice, gdje postoji veća koncentracija stanovništva.
U Australiji se od marta 2005. godine može pratiti satelitski program Neovisne televizije Hayat, dok Vijeće bosanskohercegovačkih organizacija Australije vodi pregovore da se uvrsti državna televizija BHT kao dodatni program koji će se prenositi satelitom.
Bosanskohercegovački iseljenici se redovno informišu putem štampe, a od štampanih medija namijenjenih bh. iseljenicima najvažniji su magazini koji izlaze sedmično na bosanskom jeziku magazin Bosna, na srpskom jeziku Srpski glas, te Hrvatski vjesnik na hrvatskom jeziku. Osim ovih, štampa se jedan broj mjesečnika, polugodišnjaka ili godišnjaka, raznih brošura i informatora u zavisnosti od manifestacija, odnosno značajnih datuma koje bh. iseljenici organizuju i obilježavaju.

plbih.org