Peti Korpus ARBiH

Peti korpus Armije RBiH je bio jedan od ukupno sedam korpusa u Armiji RBiH. Formiran je u i oko Bihaća te je uspio zaštiti grad od prodora srpskih snaga. Bitke su se vodile i protiv secesionističkih snaga Fikreta Abdića, koji je tijesno sarađivao sa srpskim i hrvatskim vojno-političkim rukovodstvima. Nakon "Oluje" , 1995. godine Peti korpus je porazio Abdićeve snage i oslobodio Veliku Kladušu, porazio srpske snage i oslobodio Bosanski Petrovac, Ključ i Bosansku Krupu, a zajedno sa Sedmim korpusom Armije RBiH Sanski Most.

Historija

Štab Vrhovne komande RBiH je 29. septembra 1992. godine izdao naređenje za formiranje Petog korpusa Armije RBiH. 21. oktobra 1992. odlukom Predsjedništva RBiH (Odluka br. 02-111-738/92) formiran je Peti korpus. U sastav Petog korpusa ušle su starješine iz rasformirane Unsko-sanske operativne grupe koja je imala u svom sastavu sve pješadijske brigade, i dijelovi preformiranog Okružnog štaba TO Bihać, čije su formacije i nadležnosti smanjene. Prvom naredbom, na mjesto komandanta korpusa je postavljen major Hajrudin Osmanagić, ali je ta odluka ukinuta prije njegovog preuzimanja dužnosti pa je general Ramiz Dreković postao prvi komandant korpusa. Poslije generala Drekovića, komandant Petog korpusa Armije RBiH je postao general Atif Dudaković.

Naoružanje na dan formiranja korpus

• jedan T-55 tenk
• dva topa 76mm ZIS
• jedan BOV
• minobacače 60mm, 82mm i 120mm
• 1094 automatski pušaka
• 479 poluatomatskih pušaka (PAP)
• 152 puškomitraljeza
• 120 mitraljeza
• 48 snajperskih pušaka
• 10 osa
• 28 zolja
• 9 M57 RB
• 11 RBR
• 9 RPG
• 3 PAM
• 2 BS
• veći broj lovačkih pušaka

Brojno stanje Petog korpusa na dan formiranja

• Komanda korpusa: oficira 28; podoficira 2; vojnika 42; svega 72
• Prva bihaćka pješadijska brigada: oficira 85; podoficira 121; vojnika 1131; svega 1337
• Druga bihaćka muslimansko-hrvatska pješačka brigada: oficira 83; podoficira 120; vojnika 1136; svega 1339
• Prva cazinska pješadijska brigada: oficira 79: podoficira 112; vojnika 1118; svega 1309
• 105. bužimska pješadijska brigada: oficria 97; podoficira 140; vojnika 1215; svega 1452
• 101. muslimanska krajiška brigada: oficira 20; podoficira 10; vojnika 690; svega 720
• 111. bosanskokrupska pješadijska brigada: oficira 103; podoficira 150; vojnika 1439; svega 1692
• Prva velikokladuška pješadijska brigada: oficira 50; podoficira 81; vojnika 748; svega 879
• Peti bataljon vojne policije: oficira 17; podoficira 12; vojnika 272; svega 301
• Peta mješovita artiljerijska baterija: oficira 10; podoficira 22; vojnika 72; svega 104
• Peta inžinjerijska četa: oficira 10; podoficira 7; vojnika 32; svega 49
• Peta tenkovska četa: oficira 1; podoficira 3; vojnika 31 svega 35
• Peta mješovita lahka baterija: oficira 2; podoficira 8; vojnika 35; svega 45
• Odred za specijalna dejstva: oficira 12; podoficira 15; vojnika 421; svega 448
• Peta logistička baza: oficira 21; podoficira 26; vojnika 323; svega 370

• Zbirni rezultat: oficira 618; podoficra 829; vojnika 8705; ukupno 10152

Stanje 1994

• 501. brigada Komandant: brigadir Senad Sarganovic
• 502. brigada Komandant: pukovnik Hamdo Abdic
• 503. brigada Komandant: brigadir Muhamed Delalic
• 505. brigada Komandant: brigadir Izet Nanic
• 506. brigada Komandant: major Nijaz Miljkovic
• 510. brigada Komandant: Amir Avdić
• 511. brigada Komandant: major Mirsad Sedic
• 517. brigada Komandant: major Ibrahim Nadarevic
• 101. HVO brigada Zapovjednik: potpukovnik Grgic

Stanje 1995

• 501. brigada -  Komandant: brigadir Senad Sarganović
• 502. brigada - Komandant: pukovnik Hamdo Abdić
• 503. brigada - Komandant: brigadir Muhamed Delalić
• 505. brigada - Komandant: brigadir Izet Nanić
• 506. brigada - Komandant: major Mirsad Mirjković
• 510. brigada - Komandant: Amir Avdić
• 511. brigada - Komandant: major Mirsad Sedić
• 517. brigada - Komandant: major Ibrahim Nadarević
• 101. HVO brigada - Zapovjednik: general Vlado Šantić (1995)

Operacije

Nakon formiranja Peti korpus je nastavio ofanzivna dejstva koja je započela Unsko-sanska operativna grupa sa planovima "Oganj-92" i "Gorica-03".   

* Operacija Tigar "94"- Obzirom da je 5.Korpus i Bihaćki okrug bio već preko dvije godine u okruženju ratujući sa brojno nadmoćnijim neprijateljem ( ukupno pet srpskih korpusa potpomognutih sa tzv. Narodnom odbranom APZB Fikreta Abdića-Babe) i sa hroničnim nedostatkom hrane,municije i ljekova, pribjeglo se u prvoj polovini jula 1994.godine obmani neprijateljskih snaga na način da je komanda 5.korpusa u Bihaću iscenirala pobunu jedinica 502. brigade (Tigrovi) protiv Atifa Dudakovića i same komande 5. korpusa.Nekoliko mjeseci ranije, u štab Fikreta Abdića u Velikoj Kladuši ubačen je tzv. "vođa pobunjenika" Hamdija Abdić-Tigar sa ciljem da od srpskih snaga i "autonomaša" izvuče naoružanje i municiju za buduću "pobunu". Isti su mu pružili izdašnu pomoć (1200 pješadijskih cjevi, 200.000 metaka, velike količine protivoklopnih sredstava, hrane te oko 100.000 DM u novcu).Navodna pobuna je počela u ranim jutarnjim satima 07.07.1994.godine. Po Bihaću su paljene gume, pucalo se u zrak u cilju obmane srpskih snaga koje su se nalazile na okolnim brdima i planinama a u cilju privida "uličnih borbi",sve je bilo blokirano čak i Francuski bataljon UN-a ,Radio Bihać je emitovao vjesti da su u Bihać ubačene terorističke grupe nakon čega je prestao sa emitiranjem svog programa. Cjeli svijet je bio obmanjen pa su čak i sami građani Bihaća i Bihaćkog okruga pomislili da se stvarno radi o pobuni. Sve to je trajalo nekoliko dana ( do 09.07.1994.godine) tj. sve do momenta dok kontigent sa naoružanjem za tzv. "pobunjenike" nije pristigao iz skladišta srpske vojske preko srpske teritorije (UNPA zona u R Hrvatskoj) u opkoljeni Bihać. Tek tad je cjelom svijetu obznanjena prevara na osnovu koje se 5. korpus naoružao i opremio neprijateljskim oružijem, a ujedno i uhapsio nekoliko najviših dužnosnika Fikreta Abdića.   

* Oslobođenje Grabeža "94"   

* Oslobođenje Pećigrad "94"   

* Operacija Sana "95"  

* Operacija Oluja

Važni datumi

6. februar 1994

• VRS pokreće do tada najjaču ofanzivu na bihaćki okrug. 06. februara napadnute su linije Petog korpusa Armije RBiH na potezu: Vršak – Hasin vrh – Barakovac – Grabež. Snažni artiljerijsko-pješadijski napadi primorali su jedinice Armije RBiH da se povuku s dijela teritorije u rejonu Hasin vrh. Cilj ofanzive VRS bio je ovladavanje putnom komunikacijom Bihać – Cazin, odnosno ovladavanje cijelom desnom obalom rijeke Une. Teške borbe vođene su svakodnevno uz obostrano velike gubitke u ljudstvu i materijalno-tehničkim sredstvima. 16 februara paravojne jedinice Fikreta Abdića sa sjevera napadaju položaje Petog korpusa, no ti su napadi, kao i napadi združenih jedinica VRS, odbijeni. Armija RBiH vratila je položaje izgubljene u rejonu Hasinog vrha i stabilizirala linije odbrane.


04. avgust 1994

• Jedinice Petog korpusa Armije RBiH oslobodile Pećigrad.


21. avgust 1994

• Jednice Petog korpusa Armije RBiH oslobodile Veliku Kladušu.


04. septembar 1994

• Počela velika ofanziva VRS na Bužim pod tajnim nazivom »Breza 94«. Operacijom »Breza 94« komandovao je Ratko Mladić komandant Vojske Republike Srpske. Cilj operacije bio je presjecanje bihaćkog okruga, ulazak jedinica VRS u Bužim i Cazin i spajanje sa srpskim snagama u Željavi. Izvršena je velika koncentracija ljudstva, koju su sačinjavale elitne jedinice Prvog i Drugog krajiškog korpusa VRS, ojačane brigadom »Panteri«. Napad je počeo u zoru 04 septembra na linije 505. i 511. brigade Petog korpusa ARBiH. Napadu je prethodila snažna artiljerijska priprema. Na glavnom pravcu napada Ćulumak-Radoč-Bužim Mladić je angažovao 6. sansku, 5. kozarsku, 1. novogradsku i 43 motoriziranu brigadu VRS. Posebna brigada, 89. artiljerijsko-raketna, imala je zadatak da čitavo područje drži u blokadi neprekidnim djelovanjem haubica, višecjevnih raketnih bacača, i raketnih lansera. Na udaru su se našli i civilni ciljevi u Bužimu i Cazinu. VRS je danonoćno vršila tenkovsko-pješadijske napade posebno na linije odbrane 505. bužimske viteške brigade. Artiljerijsko-pješadijski i tenkovski napadi traju neprekidno sedam dana, a onda Mladić donosi odluku o pregrupisanju snaga i uvođenju novih, svježih jedinica. Istovremeno, komanda 505. bužimske brigade, na čelu s komandantom Izetom Nanićem, privodi kraju pripreme za kontranapad. Elitne jedinice 505 brigade ARBiH izvučene su sa linija i koncentrirane za udar u bok Mladićevih snaga. 12. septembra snage bosanskih Srba kreću u najjači napad u rejonu Sipa i Križa. Tenkovi VRS zaustavljeni su tek na samim rovovima 505. bužimske brigade. Istovremeno, elitne jedinice Petog korpusa napadaju Mladićeve snage s boka i probijaju linije jedinica VRS koje su, uz velike gubitke, primorane na povlačenje.

23. oktobar 1994

• Jedinice Petog korpusa Armije BIH izvršile snažnu ofanzivu na položaje VRS južno od Bihaća (operacija Grmeč 94). Probijene su linije odbrane jedinica Drugog krajiškog korpusa VRS, i za nekoliko dana Armija BIH ovladala je nad nekoliko stotina kvadratnih kilometara teritorije.

Oslobođeni gradovi

    * Sanski Most
    * Ključ
    * Bosanski Petrovac
    * Bosanska Krupa
    * Velika Kladuša